Người nước ngoài làm việc tại Thái Lan tập trung trong một số nhóm ngành khá rõ, vì danh mục nghề cấm đã loại bỏ phần lớn công việc phổ thông. Hiểu mình có thể nhắm vào đâu là bước đầu tiên.
Các nhóm công việc phổ biến với người nước ngoài
- Giảng dạy — dạy tiếng Anh và các môn tại trường quốc tế, trung tâm ngoại ngữ, đại học
- Doanh nghiệp nước ngoài tại Thái — chi nhánh các tập đoàn, đặc biệt là doanh nghiệp Nhật, Hàn, châu Âu
- Công nghệ thông tin — lập trình, phát triển sản phẩm, nhiều nơi làm việc bằng tiếng Anh
- Khách sạn và du lịch cao cấp — vị trí quản lý và vị trí cần ngoại ngữ
- Thương mại và xuất nhập khẩu — vị trí cần hiểu thị trường nước ngoài
- Chuyên gia kỹ thuật — cho các dự án sản xuất và hạ tầng
Với người Việt, nhóm thứ hai và nhóm thứ năm đáng chú ý nhất: doanh nghiệp có làm ăn với Việt Nam thường cần người hiểu cả hai thị trường, và đây là lợi thế khó thay thế.
Kênh tìm việc
- Trang tuyển dụng dành cho người nước ngoài tại Thái Lan
- Trang tuyển dụng chung của Thái, lọc theo vị trí chấp nhận người nước ngoài
- Công ty tuyển dụng chuyên ngành — hiệu quả với vị trí chuyên môn và cấp cao
- Doanh nghiệp Việt Nam có chi nhánh tại Thái hoặc ngược lại
- Mạng lưới quan hệ và cộng đồng người nước ngoài
- Nộp thẳng cho các trường quốc tế và doanh nghiệp mục tiêu
Với ngành giảng dạy, việc nộp thẳng cho trường hiệu quả hơn qua trung gian, và nên kiểm kỹ trường có đủ điều kiện bảo lãnh giấy phép lao động không — đây là nơi có nhiều cơ sở hoạt động không đầy đủ giấy tờ.
Hồ sơ ứng tuyển
- Hồ sơ bằng tiếng Anh là chuẩn ở phần lớn vị trí dành cho người nước ngoài
- Nêu rõ bằng cấp và số năm kinh nghiệm — cần cho hồ sơ giấy phép lao động sau này
- Chứng chỉ ngoại ngữ nếu có
- Thư giới thiệu từ nơi làm cũ
- Với ngành giảng dạy: chứng chỉ sư phạm hoặc chứng chỉ dạy tiếng thường là yêu cầu
🔴 Điểm cần chuẩn bị sớm: bằng cấp phải được hợp pháp hoá để dùng cho hồ sơ giấy phép lao động. Việc này làm từ Việt Nam thuận hơn nhiều so với khi đã sang Thái — nên làm trước khi đi.
Những điều nên hỏi trước khi nhận việc
- Doanh nghiệp có đủ điều kiện bảo lãnh giấy phép lao động không
- Ai chịu chi phí làm thị thực và giấy phép lao động
- Hợp đồng lao động bằng văn bản có đủ các điều khoản không
- Có đóng bảo hiểm xã hội không
- Có hỗ trợ bảo hiểm y tế không — đây là khoản đáng kể
- Điều khoản khi chấm dứt hợp đồng
Câu hỏi đầu tiên là câu quan trọng nhất và hoàn toàn hợp lý để hỏi. Nơi tuyển dụng nghiêm túc sẽ trả lời rõ ràng; nơi né tránh hoặc bảo cứ sang rồi tính là dấu hiệu nên dừng lại.
Bảo hiểm xã hội
- Người lao động có giấy phép hợp lệ được tham gia bảo hiểm xã hội Thái Lan
- Bao gồm quyền lợi về y tế, thai sản, thất nghiệp và hưu trí theo quy định
- Cả người lao động và chủ sử dụng cùng đóng góp
- Quyền lợi y tế qua bảo hiểm xã hội giới hạn ở bệnh viện đã đăng ký
- Nhiều người vẫn mua thêm bảo hiểm tư để dùng bệnh viện tư
Đây là điểm ít người Việt biết: lao động nước ngoài hợp pháp được tham gia bảo hiểm xã hội, và đó là một lý do nữa để làm việc đúng thủ tục thay vì làm chui.
Văn hoá làm việc
- Tránh xung đột trực diện — phản hồi tiêu cực thường được nói vòng
- Giữ thể diện cho nhau là nguyên tắc quan trọng — không phê bình ai trước mặt người khác
- Thứ bậc được tôn trọng, nhưng không khí nói chung nhẹ nhàng
- Quan hệ cá nhân quan trọng trong công việc — ăn uống chung, sự kiện công ty
- Không khí vui vẻ được coi trọng — nơi làm việc căng thẳng bị xem là có vấn đề
Với người Việt, môi trường này không quá xa lạ nhưng có một điểm cần tập: nói thẳng vấn đề trước mặt đông người bị coi là làm mất thể diện, kể cả khi nội dung đúng. Góp ý nên nói riêng.
Mức lương và chi phí
- Mức lương cho người nước ngoài chênh lệch rất lớn theo ngành và vị trí
- Có mức lương tối thiểu tham chiếu cho người nước ngoài xin giấy phép lao động, khác nhau theo quốc tịch
- Lương ngành giảng dạy và ngành công nghệ khác nhau đáng kể
- Nên tính cả bảo hiểm y tế và chi phí duy trì thị thực vào ngân sách
Điều kiện lao động, mức lương tham chiếu và quy định về bảo hiểm xã hội được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi ký hợp đồng, hãy đối chiếu với cơ quan quản lý lao động Thái Lan và yêu cầu hợp đồng bằng văn bản.
Nên hỏi gì trước khi nhận việc ở Thái Lan?
Câu quan trọng nhất là doanh nghiệp có đủ điều kiện bảo lãnh giấy phép lao động không. Nơi nghiêm túc sẽ trả lời rõ; nơi né tránh hoặc bảo cứ sang rồi tính là dấu hiệu nên dừng lại.
Bằng cấp cần chuẩn bị gì trước khi sang?
Hợp pháp hoá bằng cấp để dùng cho hồ sơ giấy phép lao động. Việc này làm từ Việt Nam thuận hơn nhiều so với khi đã sang Thái, nên nên làm trước khi đi.
Lao động nước ngoài có bảo hiểm xã hội không?
Có, nếu làm việc hợp pháp với giấy phép lao động. Quyền lợi gồm y tế, thai sản, thất nghiệp và hưu trí theo quy định, nhưng phần y tế giới hạn ở bệnh viện đã đăng ký.
Góp ý với đồng nghiệp Thái nên nói thế nào?
Nói riêng thay vì trước mặt đông người. Giữ thể diện cho nhau là nguyên tắc quan trọng, và nói thẳng vấn đề trước tập thể bị coi là làm mất thể diện kể cả khi nội dung đúng.
