Mở công ty và đầu tư tại Thái Lan: quy định sở hữu nước ngoài

Với người tính chuyện làm ăn tại Thái Lan, có một điều quan trọng hơn mọi thứ khác: Thái Lan có luật hạn chế hoạt động kinh doanh của người nước ngoài trong nhiều ngành. Không hiểu đúng giới hạn này thì mọi kế hoạch còn lại đều rủi ro.

Luật hạn chế kinh doanh với người nước ngoài

• Có danh mục các ngành hạn chế hoặc cấm đối với doanh nghiệp do người nước ngoài kiểm soát
• Danh mục chia thành nhiều nhóm với mức hạn chế khác nhau — có nhóm cấm hẳn, có nhóm cần giấy phép
• Nhiều ngành dịch vụ và bán lẻ nằm trong danh mục hạn chế
• Doanh nghiệp bị coi là của người nước ngoài khi tỷ lệ vốn nước ngoài vượt ngưỡng quy định

Hệ quả thực tế: rất nhiều loại hình kinh doanh nhỏ mà người Việt hay nghĩ tới — quán ăn, cửa hàng, dịch vụ — nằm trong nhóm bị hạn chế. Đây là điều phải kiểm trước khi làm bất cứ việc gì khác.

Cảnh báo về cổ đông đứng tên hộ

🔴 Vì luật hạn chế nên có một cách làm phổ biến: nhờ người Thái đứng tên phần vốn để doanh nghiệp đủ tỷ lệ nội địa, trong khi người nước ngoài thực sự kiểm soát. Cần nói thẳng: đây là hành vi trái pháp luật tại Thái Lan.

• Cơ quan chức năng có kiểm tra và đã xử lý nhiều trường hợp
• Hậu quả gồm xử phạt, buộc giải thể doanh nghiệp, và hậu quả với cả người đứng tên hộ
• Về mặt dân sự, người nước ngoài rất khó đòi lại tài sản khi người đứng tên trở mặt
• Đây là nguyên nhân của nhiều vụ mất trắng mà nạn nhân không có cơ sở pháp lý để kiện

Lời khuyên: nếu một phương án chỉ hoạt động được nhờ che giấu tỷ lệ sở hữu thật, thì đó không phải phương án. Có những con đường hợp pháp, và nên đi bằng chúng dù phức tạp hơn.

Các con đường hợp pháp

Doanh nghiệp có đa số vốn Thái

• Người nước ngoài góp vốn thiểu số thật, có đối tác Thái thật sự tham gia
• Cần thoả thuận cổ đông rõ ràng, có luật sư soạn
• Là cách phổ biến nhưng đòi hỏi đối tác đáng tin

Xin giấy phép kinh doanh cho người nước ngoài

• Với một số ngành, có thể xin giấy phép để hoạt động dù vốn nước ngoài chiếm đa số
• Quy trình xét duyệt, không phải cứ nộp là được
• Cần chứng minh lợi ích mang lại cho kinh tế Thái

Ngành được khuyến khích đầu tư

• Thái Lan có cơ quan xúc tiến đầu tư cấp ưu đãi cho các ngành ưu tiên
• Dự án được duyệt có thể được nới quy định về sở hữu nước ngoài
• Kèm các ưu đãi thuế và thủ tục
• Thường tập trung vào công nghệ, sản xuất, năng lượng, dịch vụ giá trị cao

Con đường thứ ba đáng cân nhắc nhất với dự án có quy mô: nếu lĩnh vực nằm trong nhóm được khuyến khích thì mọi thứ dễ hơn hẳn, cả về sở hữu lẫn thủ tục lao động.

Các bước lập doanh nghiệp

• Đăng ký tên doanh nghiệp
• Soạn điều lệ và đăng ký thành lập
• Đăng ký thuế và thuế giá trị gia tăng nếu thuộc diện
• Mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp
• Đăng ký bảo hiểm xã hội khi có nhân viên
• Xin giấy phép ngành nghề nếu ngành có yêu cầu
• Xin giấy phép lao động cho người nước ngoài làm việc

Điều kiện để xin giấy phép lao động qua doanh nghiệp

• Doanh nghiệp phải có mức vốn đăng ký tối thiểu trên mỗi lao động nước ngoài
• Phải thuê đủ số lao động Thái theo tỷ lệ quy định trên mỗi người nước ngoài
• Phải có hồ sơ thuế và bảo hiểm xã hội đầy đủ
• Vị trí phải không nằm trong danh mục nghề cấm người nước ngoài

Điều kiện về tỷ lệ lao động Thái là chỗ nhiều doanh nghiệp nhỏ vướng: muốn một người nước ngoài làm việc hợp pháp thì phải có một số nhân viên Thái tương ứng, và điều này làm tăng chi phí cố định đáng kể.

Nghĩa vụ duy trì

• Kế toán và kiểm toán hằng năm — doanh nghiệp tại Thái phải có báo cáo được kiểm toán
• Khai và nộp thuế theo kỳ
• Đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên
• Gia hạn giấy phép lao động và thị thực định kỳ
• Báo cáo thay đổi về vốn, cổ đông, người đại diện

Nên thuê văn phòng kế toán tại Thái ngay từ đầu. Yêu cầu kiểm toán hằng năm là bắt buộc và không thể tự làm nếu không rành quy định địa phương.

Danh mục ngành hạn chế, mức vốn tối thiểu và điều kiện ưu đãi đầu tư được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi đầu tư bất cứ khoản nào, hãy tham vấn luật sư có giấy phép hành nghề tại Thái Lan và đối chiếu với cơ quan đăng ký kinh doanh Thái Lan.