Thương mại Việt – Thái: cơ hội cho doanh nghiệp và cá nhân

Thái Lan thường xuyên nằm trong nhóm bạn hàng lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN. Nhưng quan hệ này có một đặc điểm cần hiểu đúng: hai nước vừa cạnh tranh vừa bổ sung, và biết mình đang ở vế nào quyết định cách tiếp cận.

Cơ cấu hàng hoá hai chiều

Việt Nam xuất sang Thái Lan

• Điện thoại, máy tính và linh kiện
• Dầu thô và sản phẩm dầu
• Sắt thép và kim loại
• Thuỷ sản
• Máy móc, thiết bị
• Một số nông sản

Việt Nam nhập từ Thái Lan

• Ô tô nguyên chiếc và linh kiện
• Máy móc, thiết bị điện
• Chất dẻo, hoá chất
• Hàng tiêu dùng — mỹ phẩm, đồ gia dụng, thực phẩm chế biến
• Trái cây và nông sản

Việt Nam thường nhập siêu từ Thái Lan, chủ yếu do nhóm ô tô, máy móc và hàng tiêu dùng. Đây là cơ cấu đã kéo dài nhiều năm.

Vừa cạnh tranh vừa bổ sung

Cạnh tranh ở

• Gạo — cả hai đều là nước xuất khẩu lớn
• Trái cây nhiệt đới — nhắm cùng thị trường Trung Quốc và khu vực
• Thuỷ sản
• Thu hút đầu tư sản xuất — nhất là điện tử và ô tô
• Du lịch — cùng nhắm khách quốc tế trong khu vực

Bổ sung ở

• Thái Lan cung cấp máy móc, nguyên liệu công nghiệp, hàng tiêu dùng
• Việt Nam cung cấp linh kiện, nguyên liệu, lao động cho chuỗi cung ứng
• Chuỗi cung ứng khu vực ngày càng liên kết giữa hai nước
• Logistics — hành lang đường bộ qua Lào và Campuchia

Với doanh nghiệp Việt, hiểu đúng vế nào quan trọng: cạnh tranh trực tiếp ở nông sản thì khó thắng bằng giá, trong khi tham gia chuỗi cung ứng công nghiệp thì có chỗ đứng rõ hơn.

Doanh nghiệp Thái tại Việt Nam

• Thái Lan nằm trong nhóm nhà đầu tư lớn tại Việt Nam
• Bán lẻ — các tập đoàn Thái sở hữu nhiều chuỗi siêu thị lớn tại Việt Nam
• Sản xuất — nhựa, bao bì, vật liệu xây dựng, thực phẩm
• Nông nghiệp và chăn nuôi — quy mô công nghiệp
• Năng lượng và hoá dầu

🔴 Điểm này có ý nghĩa thực tế lớn với người Việt tìm việc: không cần sang Thái mới làm cho doanh nghiệp Thái. Số lượng doanh nghiệp Thái hoạt động tại Việt Nam đủ lớn để tạo ra một thị trường lao động riêng, và người biết tiếng Thái hoặc hiểu văn hoá Thái có lợi thế rõ.

Rào cản khi xuất khẩu sang Thái

• Tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và kiểm dịch với nông sản
• Quy định ghi nhãn — phải có thông tin bằng tiếng Thái
• Thị trường bán lẻ tập trung — vào được hệ thống siêu thị lớn là rào cản thật
• Cạnh tranh với sản phẩm nội địa ở nhiều nhóm hàng
• Người tiêu dùng Thái quen thương hiệu nội địa ở nhiều mặt hàng

Rào cản thứ ba là điều doanh nghiệp Việt hay đánh giá thấp: hệ thống bán lẻ hiện đại ở Thái khá tập trung, nên việc đưa hàng vào kênh này đòi hỏi đáp ứng điều kiện của một số ít nhà mua lớn.

Cơ hội cho doanh nghiệp Việt

• Cung ứng linh kiện cho các nhà máy tại Thái, nhất là ngành ô tô và điện tử
• Nguyên liệu công nghiệp — thép, nhựa, hoá chất
• Thực phẩm chế biến phục vụ cộng đồng người Việt và người quen món Việt
• Gia công phần mềm — thị trường Thái có nhu cầu
• Logistics xuyên biên giới — hành lang đường bộ đang phát triển

Mục cuối đáng chú ý: vận tải đường bộ qua Lào nối Việt Nam với vùng đông bắc Thái Lan đang được cải thiện, mở ra hướng logistics ngoài đường biển.

Cơ hội cho cá nhân

• Làm cho doanh nghiệp Thái tại Việt Nam — nhiều vị trí, ngay tại nhà
• Phiên dịch và biên dịch tiếng Thái — người biết tiếng Thái ở Việt Nam không nhiều
• Phụ trách thị trường Thái cho doanh nghiệp Việt
• Phụ trách thị trường Việt cho doanh nghiệp Thái
• Tư vấn xuất nhập khẩu giữa hai nước
• Dịch vụ du lịch cho khách Việt sang Thái và ngược lại

Về tiếng Thái: đây là ngôn ngữ có giá trị kinh tế thật nhưng ít người Việt học. Số người Việt thạo tiếng Thái ít hơn nhiều so với tiếng Anh, Nhật, Hàn — trong khi nhu cầu từ doanh nghiệp có quan hệ hai nước thì rõ ràng. Đây là lợi thế khan hiếm đáng cân nhắc.

Cách bắt đầu

• Tra quy định nhập khẩu của Thái cho mặt hàng của mình
• Kiểm tiêu chuẩn và yêu cầu ghi nhãn
• Tham gia hội chợ thương mại tại Thái Lan
• Liên hệ cơ quan xúc tiến thương mại của cả hai nước
• Tìm hiểu kênh phân phối trước khi tính chuyện sản xuất
• Bắt đầu từ thị trường ngách thay vì cạnh tranh trực diện

Số liệu thương mại, quy định nhập khẩu và chính sách đầu tư thay đổi theo thời kỳ. Trước khi đầu tư nguồn lực, hãy đối chiếu với cơ quan xúc tiến thương mại Việt Nam, cơ quan hải quan Thái Lan và cơ quan quản lý chuyên ngành.